Kalendarium Zbrodni Katyńskiej [PODCAST]

W najnowszym podcaście historycznym Przystanku Historia na „Wszystko co Najważniejsze” naszym gościem jest prof. Tadeusz WOLSZA, zastępca przewodniczącego Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej, ale także profesor PAN i Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Rozmawiamy o Zbrodni Katyńskiej, na polskich oficerach i jeńcach wojennych. Dla uporządkowania wiedzy nas wszystkich – przedstawiamy kalendarium Zbrodni Katyńskiej.

Kalendarium Zbrodni Katyńskiej

Przedstawiamy kalendarium Zbrodni Katyńskiej – porządkujące wiedzę przypominając, jak do zbrodni katyńskiej doszło, ale też jak była ukrywana przez wiele lat.

23.08.1939 – podpisanie układu o nieagresji między III Rzeszą Niemiecką a Związkiem Sowieckim (tzw. paktu Ribbentrop-Mołotow), w tym tajnego protokołu, w którym dokonano podziału Europy Środkowo-Wschodniej.

17.09.1939 – agresja ZSRS na Polskę skutkująca wzięciem do niewoli przez Armię Czerwoną tysięcy polskich jeńców wojennych, głównie żołnierzy Wojska Polskiego i funkcjonariuszy Policji Państwowej.

05.03.1940 – uchwała Biura Politycznego KC WKP (b) z Józefem Stalinem na czele o ponad 25 tys. obywateli polskich, w tym blisko 15 tys. jeńców wojennych i 11 tys. osób cywilnych.

Kwiecień–maj 1940 – masowe egzekucje w Katyniu, Charkowie, Kalininie i innych miejscach kaźni w Związku Sowieckim.

22.06.1941 – atak III Rzeszy Niemieckiej na ZSRS.

13.04.1943 – Radio Berlin ogłasza, że odkryto masowe groby oficerów polskich zamordowanych przez GPU w Lesie Katyńskim.

17.04.1943 – rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w Londynie prosi Międzynarodowy Czerwony Krzyż o zbadanie odkrytych przez Niemców masowych grobów polskich oficerów.

25.04.1943 – ZSRS zawiesza stosunki dyplomatyczne z rządem Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie, oskarżając Polskę o współpracę z Niemcami.

13.01.1944 – powołanie przez ZSRS tzw. Komisji Burdenki, której zadaniem było przypisanie odpowiedzialności za zbrodnię Niemcom.

1945–1946 – próba włączenia sprawy Katynia do aktu oskarżenia w Norymberdze przez przedstawicieli ZSRS w celu zrzucenia odpowiedzialności za zbrodnię na Niemców.

Lata 1944–1989 – w Polsce rządzonej przez komunistów obowiązywała wykładnia, że zbrodnię w Katyniu popełnili Niemcy; osoby starające się mówić prawdę o miejscach kaźni polskich oficerów w ZSRS były narażone na represje.

Sierpień 1980 – powstanie niezależnego od władz ruchu społecznego NSZZ „Solidarność”, który stworzył przestrzeń do rozmów i dyskusji o zbrodniach komunizmu, w tym Zbrodni Katyńskiej.

13.04.1990 – władze ZSRS przyznały się do mordu katyńskiego, nazywając go „jedną z cięższych zbrodni stalinizmu”.

14.10.1992 – prezydent Federacji Rosyjskiej Borys Jelcyn przekazuje Polsce kopie kluczowych dokumentów dotyczących Zbrodni Katyńskiej, w tym uchwałę Biura Politycznego KC WKP (b) z 5 marca 1940 r.

2000 – otwarcie Polskich Cmentarzy Wojennych w Katyniu, Miednoje i Charkowie.

2004 – Naczelna Prokuratura Wojskowa Federacji Rosyjskiej umarza śledztwo w sprawie Zbrodni Katyńskiej. W odpowiedzi Instytut Pamięci Narodowej wszczyna własne śledztwo w sprawie tej zbrodni.

Po 2005 r. – strona rosyjska zawiesza współpracę ze stroną polską w sprawie śledztwa dotyczącego Zbrodni Katyńskiej, odmawiając pomocy prawnej oraz pełnego dostępu do akt rosyjskiego śledztwa.

10.04.2010 – katastrofa samolotu pod Smoleńskiem z delegacją najwyższych polskich władz państwowych z Prezydentem RP Lechem Kaczyńskim na czele, lecącą na obchody 70. rocznicy Zbrodni Katyńskiej. W katastrofie zginęło 96 osób.

Po 2014 – agresja Rosji na Ukrainę, powrót imperialnej polityki Kremla i dalsze odchodzenie od polityki prawnego i historycznego rozliczenia Zbrodni Katyńskiej, w tym powrót rosyjskiej propagandy do narracji, że Zbrodnię Katyńską popełniły Niemcy.

POSŁUCHAJ WRAZ Z NAMI:

O Zbrodni Katyńskiej rozmawiamy z prof. Tadeuszem WOLSZĄ, zastępcą przewodniczącego Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej, profesorem PAN i Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy:

Redaktor prowadzący: Paweł Lekki
Wydawca: Małgorzata Frydrych
Produkcja: Wydział Realizacji Projektów Medialnych – Biuro Rzecznika Prasowego IPN
Więcej podcastów historycznych na portalu przystanekhistoria.pl