Mateusz M. KRAWCZYK: Talibowie i rok ich rządów w Afganistanie

Talibowie i rok ich rządów w Afganistanie

Photo of Mateusz M. KRAWCZYK

Mateusz M. KRAWCZYK

Sekretarz redakcji "Wszystko Co Najważniejsze", doktorant w dyscyplinie nauk o polityce i administracji. Absolwent Akademii Młodych Dyplomatów EAD. Stypendysta Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego. Wolontariusz programu MSZ "Wolontariat Polska Pomoc 2019".

Ryc. Fabien Clairefond

zobacz inne teksty Autora

Zapraszam Państwa do osobistej podróży przez najważniejsze wydarzenia minionego tygodnia, łącząc informację i naukę, szukając zrozumienia w rzeczywistości współczesnych, globalnych wyzwań.

Dobrej lektury,
Mateusz Krawczyk

Przegląd tygodnia:

Haiti: Wzrost przemocy związanej z działalnością gangów ograniczył dostęp do usług zdrowotnych w niektórych obszarach miejskich na Haiti, pozostawiając jedno na 20 dzieci mieszkających w Cité Soleil – zniszczonej przemocą gminie w Port-au-Prince – na ryzyko śmierci z powodu ostrego niedożywienia, ostrzegł dziś UNICEF.

Uganda: Ciała co najmniej 30 osób zostały już wydobyte z wód powodziowych wokół miasta Mbale u podnóża góry Elgon we wschodniej Ugandzie, w tym ciała dwóch 6-letnich dzieci. Setki tysięcy ludzi zostało odciętych od dostaw słodkiej wody, a kanalizacja została uszkodzona, wywołując obawy o epidemie chorób.

Świat: Naukowcy poszukują ochotników w Stanach Zjednoczonych i Europie, którzy wezmą udział w testach pierwszej od 20 lat potencjalnej szczepionki przeciwko chorobie z Lyme. Borelioza stanowi coraz większy problem, ponieważ liczba zachorowań rośnie, a ocieplenie klimatu pomaga kleszczom rozszerzyć ich siedliska.

USA: Antony Blinken przybył w poniedziałek do RPA. Sekretarz stanu USA odwiedzi także Demokratyczną Republikę Konga i Rwandę. Niedawno miała miejsce podróż rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Siergieja Ławrowa, który w lipcu odwiedził Egipt, Ugandę, Etiopię i Republikę Konga. Prezydent Francji Emmanuel Macron odwiedził niedawno Kamerun, Benin i Gwineę Bissau. W przemówieniu Blinken powiedział, że reszta świata nie powinna już nic „dyktować” afrykańskim narodom, i nakreślił priorytety administracji Bidena w zakresie wspieranie inwestycji, bezpieczeństwa, odbudowy,  energii i demokracji.

Strefa Gazy: Rada Bezpieczeństwa ONZ odbyła nadzwyczajne posiedzenie w celu omówienia sytuacji w Strefie Gazy wyrażając obawy w obliczu kruchego zawieszenia broni między Izraelem a Islamskim Dżihadem, palestyńską grupą zbrojną, po trzech dniach izraelskich nalotów.

Zdjęcie tygodnia

Szyickie muzułmanki w Iranie biorą udział w rytuale żałobnym przed Aszurą, najświętszym dniem w szyickim kalendarzu muzułmańskim, Teheran, Iran 7 sierpnia 2022 r.

WANA NEWS AGENCY / Reuters / Forum

1000 słów

Rok rządów talibów

Talibowie powrócili do władzy rok temu, gdy siły dowodzone przez USA wycofały się z kraju, dwie dekady po pierwszym usunięciu reżimu.

Gdy USA i ich sojusznicy zaczęli wycofywać swoje siły z Afganistanu, talibowie przeszli do ofensywy, by odzyskać kontrolę nad krajem, którym rządzili w latach 1996-2001. W sierpniu grupa przyspieszyła swoją kampanię, zajmując w ciągu 10 dni kilka miast, co doprowadziło do upadku stolicy, Kabulu, 15 sierpnia 2021 roku. W tym momencie afgański prezydent Ashraf Ghani ucieka do Abu Dhabi, przyznając, że „talibowie wygrali”.

Chaos

W chaosie i przerażeniu tysiące Afgańczyków i obcokrajowców spieszyło na lotnisko w Kabulu, by zdążyć na ostatnie loty z kraju. To wszystko ma miejsce przy jednoczesnej akcji wycofywania się wojsk amerykańskich. Na lotnisku panował chaos. Kilka osób poniosło śmierć podczas próby wejścia na płytę lotniska. Jednocześnie Waszyngton zamraża około 7 mld dolarów afgańskich rezerw w bankach amerykańskich, a donatorzy zawieszają lub drastycznie zmniejszają pomoc dla kraju.

Dramat pogarsza się, kiedy 26 sierpnia atak samobójczy doprowadza do śmierci ponad 100 osób, w tym 13 członków amerykańskich służb. Do odpowiedzialności za atak przyznaje się oddział grupy ISIL (ISIS) w Afganistanie i Pakistanie.Cztery dni później talibowie świętują, gdy ostatnie siły amerykańskie i ich sojusznicy opuszczają Afganistan 30 sierpnia.

Nowe rządy Talibów to powrót policji religijnej. Mimo, że talibowie twierdzą, że zakończyli represję i nie planują powrotu do poprzednich rządów, już we wrześniu powstaje nowy rząd tymczasowy, w którym wszystkie kluczowe stanowiska zajmują twardogłowi talibowie, którzy przywracają Ministerstwo Promocji Cnoty i Zapobiegania Złym Obyczajom, egzekwując surową interpretację islamu. Działania te wywołują protesty w Kabulu i Heracie. Dwie osoby zostają zastrzelone.

Kolejne ataki

W październiku wybuchy niszczą szyicki meczet w Kandaharze podczas piątkowych modłów, zabijając 60 osób. Jest to najbardziej śmiertelny atak terrorystyczny w Afganistanie od czasu opuszczenia kraju przez wojska amerykańskie. Atak, do którego przyznał się afgański oddział ISIL, nastąpił tydzień po samobójczym ataku na inny szyicki meczet w północnym mieście Kunduz, w którym zginęły dziesiątki osób.

Afganistan pogrąża się w głębokim kryzysie gospodarczym i humanitarnym. Norwegia zaprasza talibów na rozmowy z przedstawicielami afgańskiego społeczeństwa obywatelskiego i zachodnimi dyplomatami w Oslo. Na spotkanie udaje się delegacja talibów, podczas którego urzędnicy z USA i Europy badają możliwość dostarczenia pomocy bezpośrednio Afgańczykom. Jednak nie dochodzi do wyczekiwanej normalizacji. W czwercu trzęsienie ziemi uderza na granicy Afganistanu z Pakistanem. Ponad 1000 osób ginie, a kolejne tysiące pozostają bez dachu nad głową. Na ratunek odpowiadają międzynarodowe agencje pomocowe, które wysyłają żywność, namioty i środki medyczne, jednak to nie wystarcza, aby pomóc wszystkim potrzebującym.

Afgańczycy nie mają dokąd uciec

Gospodarka Afganistanu pogarszała się już przed przejęciem władzy przez talibów 15 sierpnia 2021 roku, cierpiąc z powodu poważnej suszy, pandemii COVID-19, spadku zaufania do poprzedniego rządu, spadku międzynarodowych wydatków na cele wojskowe w związku z opuszczeniem kraju przez wojska amerykańskie, odpływ ludzi i kapitału oraz postępów talibów na polu walki. 

Przez ostatnie pięć lat sytuacja w Afganistanie była największym w regionie kryzysem uchodźczym, przy stałym wzrostem liczby przymusowo przesiedlonych – czytamy w raporcie UNHCR „Asia & the Pacific Regional Trends” na rok 2021, W 2021 roku sytuacja Afganistanu uległa dramatycznemu pogorszeniu z 12 procentowym wzrostem przymusowo przesiedlonych do końca roku w porównaniu z końcem 2020 roku. Pod koniec 2021 r. było 6,4 mln przymusowo przesiedlonych Afgańczyków, z czego 89 proc. zamieszkuje w subregionie Azji Południowo-Zachodniej.

Przymusowo wysiedleni Afgańczycy | 2017 – 2021

Kraje sąsiadujące doświadczyły napływu Afgańczyków uciekających z kraju. UNHCR w Iranie, Pakistanie i Tadżykistanie dokonał wstępnej kontroli i rejestracji Afgańczyków, którzy mogą potrzebować ochrony międzynarodowej. Do końca 2021 roku liczba nowo przybyłych, którzy zgłosili się do UNHCR i partnerów była następująca: w Pakistanie (108 000), Tadżykistanie (2 700) i Iranie (27 800) osiągnęła 138 500.

Pakistan pozostaje największym krajem azylu dla Afgańczyków, w którym przebywa 1,5 miliona Afgańczyków.

Liczba afgańskich uchodźców i osób ubiegających się o azyl wzrosła w różnych krajach w porównaniu z rokiem 2020, zwłaszcza w Pakistanie (+56 000, +4%), Niemczech (+22 000, +12%), Turcji (+11 000, +8%) oraz w Tadżykistanie (+8 000, +130%).

W skali globalnej Afganistan pozostaje szóstym największym krajem pod względem liczby uchodźców wewnętrznych i największą populacją uchodźców wewnętrznych w regionie Azji i Pacyfiku – 3,5 mln, co stanowi wzrost o 20 procent w porównaniu z poprzednim rokiem. Do końca 2021 roku, w ciągu roku było 777 000 nowo przesiedlonych Afgańczyków, z powodu pogorszenia się konfliktu i braku bezpieczeństwa w Afganistanie. 58 proc. populacji wewnętrznie przesiedlonej w Afganistanie to dzieci poniżej 18 roku życia, a 21 proc. procent to kobiety (18+).

Trendy w zakresie wewnętrznie przesiedlonych osób w Afganistanie | 2017 – 2021
Członek Talibów stoi na zewnątrz międzynarodowego lotniska w Kabulu, Afganistan, 16 sierpnia 2021 r.

Talibowie w Afganistanie: Zbrodnie i bezkarność

Nowy raport misji ONZ w Afganistanie (UNAMA), potwierdza erozję podstawowych praw człowieka w całym kraju od czasu przejęcia władzy przez talibów w sierpniu ubiegłego roku, wskazując, że ponoszą oni odpowiedzialność za pozasądowe egzekucje, tortury, arbitralne aresztowania i zatrzymaniaoraz naruszanie podstawowych wolności. Raport „Prawa człowieka w Afganistanie” jest niepokojący. Wiele jednak nie zostało ujawnionych ze względu na trudności w gromadzeniu dowodów przeciwko talibom, którzy cenzurowali media i źle traktowali dziennikarzy.

Według raportu władze de facto rozprawiły się z protestami ograniczając wolności mediów. W raporcie potępiono arbitralne aresztowania dziennikarzy, protestujących i działaczy społeczeństwa obywatelskiego. „Prawa do wolności pokojowych zgromadzeń, wolności słowa i wolności opinii, to nie tylko podstawowe wolności, są one niezbędne dla rozwoju i postępu narodu”, powiedziała Fiona Frazer, szefowa UNAMA ds. praw człowieka.

UNAMA jest zaniepokojona bezkarnością, z jaką – jak się wydaje – członkowie władz dopuszczali się naruszeń praw człowieka. Według raportu najbardziej ucierpiały osoby związane z poprzednim rządem i jego siłami bezpieczeństwa – potwierdzono 160 pozasądowych egzekucji, a także 178 arbitralnych aresztowań i zatrzymań oraz 56 przypadków tortur.

Sytuację w zakresie praw człowieka pogorszył ogólnokrajowy kryzys gospodarczy, finansowy i humanitarny o bezprecedensowej skali. Co najmniej 59 procent ludności potrzebuje obecnie pomocy humanitarnej – to wzrost o sześć milionów osób w porównaniu z początkiem 2021 roku.

Podcast tygodnia

Praca reporterska jest coraz bardziej niebezpieczna – Jason BURKE
Gdzie słuchać?
Wszystko co Najważniejsze
YouTube
Anchor
Spotify
Apple Podcasts
Google Podcasts

Dziękuję za lekturę!

By zapisać się newslettera “Wspólny Świat” wystarczy kliknąć w ten [link].  

Z serdecznymi pozdrowieniami,
Mateusz Krawczyk

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 10 sierpnia 2022
WANA NEWS AGENCY / Reuters / Forum