Paulina MATYSIAK: "Pocztówki z historią (21): Themersonowie"

TSF Jazz Radio

Pocztówki z historią (21)

Paulina MATYSIAK

Filolożka i filozofka. Członkini zarządu krajowego Partii Razem.

zobacz inne teksty autora

Niewielki pokój, białe ściany, białe szafki i szuflady. Mnóstwo segregatorów, biały stół dla badaczy i naukowców, na ścianie obraz Franciszki Themerson. Gdzieś w pokoju obok w pudłach mnóstwo papierów. Tak zapamiętałam wizytę w ubiegłym roku na Belsize Park Gdns w Londynie, w domu, w którym mieszkali Stefan i Franciszka Themersonowie.

Zanim jednak Themersonowie trafili do Londynu w ich życiu można wskazać dwa inne istotne dla ich rozwoju artystycznego miejsca: Warszawę i Paryż.

W Warszawie zaczynali – eksperymentowali z fotografią i filmem (ich najbardziej znany film to Przygoda człowieka poczciwego z 1937 roku, który stał się z kolei inspiracją dla Dwóch ludzi z szafą Romana Polańskiego), wydawali książeczki dla dzieci – Franciszka była ilustratorką, Stefan zajmował się typografią.

Potem Paryż, do którego wyjechali jeszcze przed wojną. Uratowali się. W Paryżu szukali natchnienia, miejsca, w którym będą mogli kręcić filmy (w Polsce, mówiąc delikatnie, spotykały się one z niezrozumieniem). Wojenna rozłąka, listy, wysyłana w kawałkach najsłynniejsza powieść Stefana Wykład profesora Mmaa).

I w końcu Londyn. Wspólne plany i projekty. Wydawnictwo Gabberbocchus, w którym wydawali świetne, awangardowe tytuły (np. pierwsze angielskie wydanie Ubu Króla Alfreda Jarry– bestlookery, bo forma była równie istotna co treść. Prowadzili Common Room, miejsce spotkań pisarzy, artystów, filozofów i naukowców.

Franciszka malowała i rysowała, projektowała kostiumy i ilustrowała książki, Stefan pisał powieści, eseje, jest autorem opery, rysował. Uzupełniali się.

W tym tygodniu do Polski trafiło archiwum Themersonów. Zostało zakupione dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, trafiło do Biblioteki Narodowej. Po tylu latach z dala od kraju, prace Themersonów (notatki, listy, zapiski, rękopisy), wyraz ich myśli, wróciły do Polski.

Pocztówkę otrzymałam od Joanny. Na pocztówce przedstawiony został fragment jednego z fotogramów z lat 30. XX wieku.

Paulina Matysiak

Pierwszy raz na Wszystko Co Najważniejsze?

Aby nie ominąć istotnych tekstów, raz w tygodniu w niedzielę rano wysyłamy newsletter. Zapraszamy do zapisania się:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Magazyn idei "Wszystko Co Najważniejsze" oczekuje na Państwa w EMPIKach w całym kraju, w Księgarni Polskiej w Paryżu na Saint-Germain, naprawdę dobrych księgarniach w Polsce i ośrodkach polonijnych, a także w miejscach najważniejszych debat, dyskusji, kongresów i miejscach wykuwania idei.

Aktualne oraz wcześniejsze wydania dostępne są także wysyłkowo.

zamawiam