Prof. Piotr GLIŃSKI: Społeczeństwo bez tożsamości i pamięci nie sięgnie gwiazd Prof. Piotr GLIŃSKI: Społeczeństwo bez tożsamości i pamięci nie sięgnie gwiazd

Społeczeństwo bez tożsamości i pamięci nie sięgnie gwiazd

Prof. Piotr GLIŃSKI

Profesor zwyczajny nauk humanistycznych. Wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego. W latach 2005 - 2011 przewodniczący Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Związany z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN. W latach 1997 -2005 kierował Zakładem Społeczeństwa Obywatelskiego.

Ryc.Fabien Clairefond

zobacz inne teksty Autora

Nie istnieje innowacyjność i nie istnieje rozwój oparty na innowacyjności bez ścisłej relacji innowacyjności z kulturą, z dziedzictwem narodowym — twierdzi prof. Piotr GLIŃSKI

.O rozwoju gospodarczym decyduje współcześnie w dużej mierze sektor kreatywny. Ekonomia jest nauką społeczną; relacja między gospodarką a społeczeństwem istnieje dzięki kulturze. Właśnie na te sprzężenia zwrotne, na ten związek niezbywalny, podstawowy pomiędzy rozwojem gospodarczym o charakterze innowacyjnym a rozwojem kultury i sztuki chcę zwrócić uwagę.

Można posłużyć się kilkoma przykładami. Pierwszy: smartfon. Wielka rewolucja innowacyjna nie zaczęłaby się bez pracy designerów, projektantów, którzy z kolei uczyli się swoich umiejętności także poprzez kontakt z kulturą, sztuką, w procesie edukacyjnym poznając to wszystko, co jest podstawą myślenia ludzi związanych ze sztuką i kulturą. Z drugiej strony smartfon byłby nieprzydatny, gdyby nie treść. Jest przecież tak popularny, buduje kulturę, buduje sztukę, buduje kreatywność.

Inny przykład to telewizory Smart TV — olbrzymi rozwój technologii związany z nowymi generacjami telewizorów o bardzo wysublimowanych, innowacyjnych funkcjach i duży problem z treścią, która ma być przygotowywana kreatywnie. Okazuje się, że zbyt drogie są technologie związane np. z postprodukcją audiowizualną. Tutaj technika w jakimś sensie wyprzedziła możliwość „wkładu” treści kultury.

Trzeci przykład: współczesna muzyka. Przyglądając się historii, zauważymy, że muzyka rozwijała się ściśle wraz z technologiami. Technologie obróbki drewna pozwoliły zbudować organy, stąd wspaniała muzyka organowa Jana Sebastiana Bacha. Bardziej wysublimowane podejście w technologii obróbki metalu stworzyło saksofon — i muzykę jazzową, którą bez saksofonu trudno sobie wyobrazić. Rozwój elektryczności to np. gitara elektryczna i rock, muzyka pop.

Relacje między treściami kulturowymi a rozwojem techniki są współcześnie oczywiste chociażby w kontekście różnego typu sieci społecznościowych itp., jak Facebook czy YouTube, które przecież nie istniałyby bez internetu; podobnie najlepsze rozwiązania innowacyjne nie byłyby do niczego potrzebne, gdyby nie treści dostarczane przez kulturę i sztukę.

Internet spowodował powstanie poważnego problemu związanego z piractwem. Twórcy przez to bardzo stracili, ale już dalszy rozwój techniki, np. regulowanie dostępu do treści, broni nas w jakimś sensie przed piractwem internetowym, i to nie jest blokada kultury, wręcz przeciwnie: te technologie umożliwiają rozwój kultury.

Kultura uczy nas selekcji wartości — to bardzo przydatne w budowaniu innowacyjności, w omijaniu pułapek związanych z rozwojem.

Dlaczego kultura i rozwój przemysłu kreatywnego są tak istotne dla innowacyjności? Pierwsza nasuwająca się odpowiedź odnosi się do umiejętności twórczych, które rozwijają się w obszarze kultury i sztuki. Ludzie stają się bardziej kreatywni, bardziej elastyczni. Ale to nie wszystko. Wydaje się, że obszar kultury i sztuki, ale także dziedzictwa narodowego daje coś więcej. To są nie tylko kwestie kreatywności, otwartości na nowe treści. To są nie tylko kwestie edukacji w zakresie kultury — to wszystko jest niezbywalnym warunkiem innowacyjności. Ale to jest także odwaga w kreatywności, odwaga w przełamywaniu barier, to są też prowokacje, które należą do obszaru sztuki i kultury, a umiejętności, zdobywane także poprzez prowokowanie, przydają się później również w obszarze innowacyjności i budowania innowacyjnej gospodarki. To są też umiejętności elastycznego podejścia do rozwiązywania problemów, poszukiwań, które nazwałbym poszukiwaniami aksjologicznymi.

Kultura uczy nas selekcji wartości — to bardzo przydatne w budowaniu innowacyjności, a w każdym razie na pewno jest to przydatne w omijaniu pułapek związanych z rozwojem, kiedy np. technologie idą do przodu, wymykają się nam spod kontroli, nie służą człowiekowi, lecz stają się jakimś problemem. Kultura na pewno w wielu wymiarach jest niezbywalna dla rozwoju innowacyjnego.

.Kultura według definicji teoretyków jest przede wszystkim dziedziczeniem wartości. Bez takiego szerokiego podejścia i zrozumienia nie ma innowacyjności. Dlatego tak ważne jest, żeby odpowiedzialne państwo wspierało rozwój kultury i sztuki. Nie tylko bezpośrednio, poprzez programy dotacyjne, ale także poprzez stwarzanie pola dla spontanicznej kreatywności oddolnej w dziedzinie kultury i sztuki, dla myślenia o wartościach wynikających z dziedzictwa kulturowego, narodowego. Bo bez tego — rozwoju innowacyjnego na świecie i w Polsce po prostu nie ma.

Piotr Gliński
Wystąpienie na Kongresie Impact CEE w Krakowie 31 maja 2017 r.

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 10 czerwca 2017
Ilustr. Pietro Aldi. Nerone contempla l'incendio di Roma, 1887, Siena, Collezioni civiche

Magazyn idei "Wszystko Co Najważniejsze" oczekuje na Państwa w EMPIKach w całym kraju, w Księgarni Polskiej w Paryżu na Saint-Germain, naprawdę dobrych księgarniach w Polsce i ośrodkach polonijnych, a także w miejscach najważniejszych debat, dyskusji, kongresów i miejscach wykuwania idei.

Aktualne oraz wcześniejsze wydania dostępne są także wysyłkowo.

zamawiam