Humanistyczne i naukowe marzenia Marii Curie w obliczu postępu

Marie DUTREIX

Radiobiolog. Kierownik badań CNRS w Institut Curie. Prezes Société Française du Cancer. Bada mechanizmy oporności i adaptacji do środowiska ekstremalnego (zwłaszcza promieniowania); mechanizmamy, które sprawiają, że nowotwory uodporniają się na radioterapię. pracuje nad poprawieniem skuteczności tego typu leczenia. Kawaler orderu zasługi l’Ordre National du Mérite, członek rady naukowej Uniwersytetu Oksfordzkiego, założycielka DNA therapeutics, założycielka Institut des systèmes complexes, partner projektu badawczego Marie Curie ITN „Radiation. Innovations pour la Thérapie et l’Éducation” („Promieniowanie. Innowacje w leczeniu i edukacji”).

zobacz inne teksty autora

Marie DUTREIX: Le rêve humanitaire et scientifique
de Marie Curie et le progrès

Dzisiejsze dokonania w dziedzinie nauki, a w szczególności w genetyce, zburzyły ten entuzjazm dla wielkich odkryć, jaki cechował poprzednie pokolenia. Niemniej jednak, Maria Curie pozostaje bezsprzecznie ikoną naukowca, który prowadzi swoje badania bezinteresownie, w służbie człowiekowi. Jej dzieło zawsze było inspirowane wizją zarówno humanistyczną jak i naukową – pisze Marie DUTREIX

.Słowo ‘postęp’ pochodzi od czasownika ‘postępować’, czyli ‘iść do przodu’, również w znaczeniu ‘zmieniać na lepsze’. Nie powinno zatem pociągać za sobą ani zwątpienia ani obawy u ludzi. Odkąd jako gatunek „homo erectus” przyjęliśmy postawę stojącą, przybywa umiejętności, które musimy doskonalić oraz technologii, z których możemy korzystać. Żyjemy coraz dłużej, a prędkość, z jaką podróżujemy, dokonujemy obliczeń, komunikujemy się ciągle się zwiększa. Wszystkie te zjawiska są przejawem postępu technologicznego i naukowego. Z drugiej strony, zdajemy sobie sprawę, że nie zawsze łatwo jest antycypować konsekwencje postępu ani odkryć, które ze sobą niesie. Jaka zatem odpowiedzialność ciąży na naukowcach, jeśli chodzi o późniejsze wykorzystanie ich prac?

Maria Curie, gdy tylko dokonała odkrycia „radioaktywności” (określenie, którego użyła jako pierwsza, aby opisać promieniowanie radu), chciała, aby mogło ono służyć ogółowi ludzkości. A tymczasem, na początku XXI wieku, promieniotwórczość stała się dla wielu ludzi przedmiotem obawy. Wiemy bezsprzecznie, że Maria Curie chciała szybkiego zastosowania swoich prac w medycynie. W 1909, zakłada wielkie laboratorium, w którym prowadzone będą badania nad promieniotwórczością i jej zastosowaniem w fizyce, chemii, biologii i medycynie. Uniwersytet Paryski wraz z Instytutem Pasteura budują wspólnie laboratorium dla Marii Curie: Instytut Radowy, przemianowany na Instytut Curie. Laboratorium, pod kierownictwem Marii, zajmuje się badaniami fizycznymi i chemicznymi, a doktor Claudius Regaud odpowiedzialny jest za badanie skutków biologicznych i medycznych promieniotwórczości. Szybko powstają pierwsze terapie leczenia uszkodzeń na skórze oraz raka przy pomocy radu, który dostarcza doktorowi Regaud laboratorium chemiczne Marii. Gdy wybucha I wojna światowa Maria Curie organizuje pierwsze ruchome stacje służby rentgenologicznej, które wykonają ponad sto tysięcy badań. Dzięki pracom zapoczątkowanym przez Marię Curie i Claudiusa Regaud, i udoskonalanym przez wielu onkologów na świecie, radioterapia stała się najbardziej rozpowszechnionym sposobem leczenia w przypadku ludzi chorych na raka.

Czy Maria Curie mogła przewidywać, że jej odkrycie znajdzie zastosowanie przy budowie broni masowego rażenia? Bez wątpienia temat ten był poruszany w rozmowach z mężem, gdyż Pierre Curie mówi o tym w swoim wystąpieniu z 6 czerwca 1905 przed sztokholmską Akademią Nauk, która nagrodziła go, wraz z Marią i Henry’m Becquerelem, nagrodą Nobla z fizyki za prace nad promieniotwórczością naturalną. Opisując wagę ich odkrycia, dodaje zdanie mówiące o jego wykorzystaniu dla niecnych celów. Świadczy to o dużej przenikliwości małżonków Curie. Oto co powiedział: „można sobie również wyobrazić, że w rękach zbrodniarzy rad może stać się bardzo niebezpieczny, i należy się zastanowić, po co ludzie odkrywają tajemnice natury, czy są dojrzali, aby z tych odkryć korzystać, czy ta wiedza nie okaże się dla nich szkodliwa. Przykład odkryć Nobla jest charakterystyczny: silne materiały wybuchowe pozwoliły człowiekowi wykonać niesamowite prace. Ale są też strasznym narzędziem niszczycielskim w rękach zbrodniarzy, którzy pociągają narody w stronę wojny. Zgadzam się tymi, którzy, podobnie jak Nobel, uważają, że ludzkość wyciągnie więcej dobra niż zła z nowych odkryć”.

Maria Curie z pewnością brała udział w pisaniu tego przemówienia, i miała tę samą przenikliwą ale i optymistyczną wizję przyszłości, która emanuje z jego tekstu. Dzisiejsze dokonania w dziedzinie nauki, a w szczególności w genetyce, zburzyły ten entuzjazm dla wielkich odkryć, jaki cechował poprzednie pokolenia. Niemniej jednak, Maria Curie pozostaje bezsprzecznie ikoną naukowca, który prowadzi swoje badania bezinteresownie, w służbie człowiekowi.

.W zbiorowej nieświadomości czujemy, że Maria Curie nie jest odpowiedzialna za późniejsze użycie swojego odkrycia w złych zamiarach. Dzieje się tak dlatego być może, że jej dzieło zawsze było inspirowane wizją zarówno humanistyczną jak i naukową. Pierre tak o tym pisał do Marii: „jak by było pięknie spędzić życie obok siebie, zahipnotyzowani w naszych marzeniach: Twoim marzeniu patriotycznym, naszym marzeniu humanistycznym i naszym marzeniu naukowym”.

Marie Dutreix

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy.

Chcę otrzymywać powiadomienia o najnowszych tekstach.

Autorzy wszyscy autorzy

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U W Y Z
Przejdź do paska narzędzi