Kto przejmie wyborców Emmanuela Macrona?

Wybory prezydenckie we Francji 2027 będą nie tylko walką o Pałac Elizejski. Coraz więcej wskazuje na to, że mogą stać się także momentem końca politycznego układu zbudowanego wokół Emmanuela Macrona. Po dwóch kadencjach obecny prezydent nie będzie mógł ponownie kandydować, a najważniejszym pytaniem francuskiej polityki staje się dziś to, kto przejmie jego wyborców.

.To właśnie elektorat centrum może zdecydować o wyniku całych wyborów. Od jego zachowania zależeć będzie nie tylko układ drugiej tury, ale również przyszły kształt francuskiej sceny politycznej. W centrum debaty znajduje się pytanie, czy macronizm przetrwa bez Macrona, czy też rozpadnie się pomiędzy prawicę, umiarkowane centrum i lewicę.

Wybory prezydenckie we Francji 2027 mogą zakończyć epokę polityczną

W tle tej rywalizacji znajdują się rosnące notowania prawicy, kryzys francuskiej lewicy oraz coraz bardziej widoczne zmęczenie częścią dotychczasowego modelu politycznego V Republiki. Dlatego wybory prezydenckie we Francji 2027 coraz częściej są opisywane nie tylko jako walka kandydatów, ale także jako starcie o polityczne dziedzictwo Emmanuela Macrona.

13 maja 2026 r. Emmanuel Macron oficjalnie rozpoczyna ostatni rok swojej drugiej pięcioletniej kadencji. Mandatu, który miał na trwałe ustanowić macronizm jako główną siłę organizującą francuskie życie polityczne. Tymczasem ten ostatni rok coraz bardziej przypomina powolną polityczną agonię niż spokojne domknięcie historycznego cyklu.

Jedno wydaje się dziś oczywiste: macronizm nie przetrwa Emmanuela Macrona. I trudno oczekiwać, by ci, którzy zawdzięczają mu swoje kariery polityczne, naprawdę próbowali ocalić jego dziedzictwo.

Emmanuel Macron stworzył własny blok polityczny

Jedną z najważniejszych zmian ostatnich lat we Francji było powstanie nowego centrum politycznego skupionego wokół Emmanuela Macrona. Obecny prezydent zbudował projekt, który przekroczył dawny podział pomiędzy tradycyjną prawicą i lewicą. To właśnie ten model pozwolił mu wygrać wybory prezydenckie i przez lata dominować francuską scenę polityczną.

Macronizm przyciągnął część umiarkowanej prawicy, liberalne centrum, część wyborców socjalnych, środowiska proeuropejskie oraz znaczną część wielkomiejskiej klasy średniej. W efekcie Emmanuel Macron stworzył polityczny blok, który przez lata pozostawał główną zaporą przeciwko przejęciu władzy przez prawicę Marine Le Pen.

Pierwotny projekt polegał na wymazaniu dawnego podziału prawica–lewica i zastąpieniu go szerokim blokiem centrowym: proeuropejskim, liberalnym i reformatorskim, przekonanym, że sam uosabia polityczną racjonalność.

Czym jest, czym był macronizm?

Macronizm opierał się na prostej idei: nie tyle całkowitego przekroczenia prawicy i lewicy, ile stopienia części obu tych światów. Z jednej strony reformistycznej socjaldemokracji, z drugiej — liberalnej i orleańskiej prawicy. Przez pewien czas, szczególnie po 2017 roku, ta przebudowa wydawała się działać. Opierała się jednak na bardzo kruchym założeniu: że tradycyjne tożsamości polityczne stały się powierzchowne i można je łatwo rozpuścić.

Prezydentowi udało się wprawdzie stworzyć blok centralny skupiający pierwszych macronistów, polityków pozyskanych zarówno z prawicy, jak i z lewicy, a także bardziej oportunistyczne postacie. Blok ten pozostaje jednak niejednorodny i socjologicznie wąski. Co więcej, musi mierzyć się z dwiema silnymi i głęboko zakorzenionymi opozycjami: La France insoumise po lewej stronie oraz Rassemblement national po prawej.

Historia nie potoczyła się więc tak, jak wyobrażali to sobie architekci „przekroczenia podziałów”. Prawica i lewica nie zniknęły. Skrajności nie tylko nie zostały uciszone, ale wręcz umocniły się do tego stopnia, że zaczęły dominować we własnych obozach politycznych.

Jednocześnie projekt ten od początku był bardzo silnie związany z samą postacią prezydenta. To Emmanuel Macron pozostawał jego centralnym punktem, głównym symbolem i najważniejszym spoiwem. Dlatego pytanie o sukcesję po Macronie jest dziś jednocześnie pytaniem o przyszłość całego francuskiego centrum politycznego.

Walka o sukcesję już się rozpoczęła

Coraz więcej analiz dotyczących wyborów prezydenckich we Francji 2027 pokazuje, że rywalizacja o wyborców centrum może przesądzić o całym układzie wyborów. To właśnie elektorat Emmanuela Macrona może okazać się języczkiem u wagi pomiędzy prawicą, umiarkowaną prawicą i lewicą.

W centrum spekulacji znajdują się nazwiska potencjalnych następców obecnego prezydenta. Regularnie pojawiają się pytania o przyszłą rolę Édouarda Philippe’a, Gabriela Attala czy innych polityków związanych z obozem prezydenckim.

Za deklaracjami lojalności i apelami o jedność trwa bezwzględna walka o sukcesję. Ogłoszone porozumienie pomiędzy Attalem a Philippem, przewidujące wycofanie się jednego z nich na rzecz lepiej notowanego kandydata, jeśli realne stanie się ryzyko drugiej tury Mélenchon kontra Bardella lub Le Pen, prawdopodobnie niewiele zmieni. Już dziś wielu podaje w wątpliwość skuteczność tego układu.

Wszyscy potencjalni następcy Macrona zrozumieli jednak jedno: marka macronizmu przestała być politycznym atutem wyborczym. Każdy próbuje więc dystansować się od prezydenta, nie sprawiając jednocześnie wrażenia współodpowiedzialności za bilans jego rządów. To będzie wyjątkowo trudne zadanie. Byli ministrowie — a tym bardziej byli premierzy — będą mieli ogromne trudności z uwolnieniem się od zbiorowej odpowiedzialności za stan państwa po zakończeniu tej kadencji.

Przyszłość francuskiego centrum staje się jedną z największych niewiadomych

To właśnie dlatego coraz większe znaczenie mają dziś pytania o zdolność kandydatów do przejęcia umiarkowanego elektoratu, klasy średniej i wyborców wielkomiejskich. We francuskiej polityce od dawna wiadomo, że druga tura wyborów prezydenckich rozstrzyga się często nie poprzez mobilizację najbardziej radykalnych wyborców, ale poprzez zdolność do budowania szerokiej koalicji centrum.

W tym kontekście ogromne znaczenie może mieć również zachowanie wyborców rozczarowanych obecnym układem politycznym. Część z nich może zwrócić się ku centroprawicy lub prawicy, część ku nowym kandydatom centrum, a część może całkowicie wycofać się z udziału w wyborach.

Francja jest dziś zorganizowana wokół trzech wielkich bloków: liberalnego i proeuropejskiego centrum, społeczno-radykalnej lewicy oraz narodowo-populistycznej prawicy. Pomiędzy nimi tradycyjne partie, zwłaszcza Republikanie i umiarkowana lewica, coraz bardziej tracą polityczne znaczenie.

Analitycy zwracają uwagę na szybki start w wyborach prezydenckich kandydata Republikanów Bruno Retailleau oraz organizowanie się zaplecza Davida Lisnarda, przyciągającego bardziej liberalnych wyborców.

Dlaczego Emmanuel Macron przegrał?

Próba zbudowania trwałego bloku centralnego rozbiła się o dwie rzeczywistości. Po pierwsze, polityczne tożsamości pozostają głęboko zakorzenione we francuskim społeczeństwie. Po drugie, macronizm socjologicznie opierał się przede wszystkim na elektoracie miejskich, wykształconych i zamożniejszych warstw społecznych — tworzących to, co niektórzy określają mianem „bloku elit”. To zbyt mało, by osiągnąć polityczną hegemonię.

Jak często bywa w systemach opartych na silnej wertykalności władzy, Emmanuel Macron nie wskazał żadnego naturalnego następcy. Nikogo nie namaścił. Co więcej, jego relacje z częścią pretendentów, zwłaszcza z Édouardem Philippem i Gabrielem Attalem, są dziś wyraźnie pogorszone.

Trucizna sukcesji zatruła więc blok centralny. Bitwa dopiero się zaczyna — i będzie brutalna.

Coraz wyraźniej widać, że wybory prezydenckie we Francji 2027 będą czymś więcej niż kolejną kampanią wyborczą. To może być moment głębokiego przekształcenia francuskiej sceny politycznej i początek nowego układu sił.

Ten, kto zdobędzie nieformalną nominację obozu centrowego, uzna bowiem, że ma realną szansę wygrać wybory 2027 roku z Marine Le Pen albo Jordanem Bardellą, mimo często niekorzystnych sondaży. Stawka jest ogromna: zwycięstwo w 2027 roku oznacza polityczne umocowanie własnego obozu aż do 2037 roku dzięki naturalnej perspektywie drugiej kadencji w 2032 roku. Porażka oznacza natomiast prawdopodobnie konieczność czekania kolejnych dziesięciu lat na szansę wejścia do Pałacu Elizejskiego. W polityce to wieczność.

Chaos w macronii nie sprowadza się więc do zwykłej wojny ego. Oznacza początek politycznej likwidacji, w której każdy próbuje ocalić to, co jeszcze można uratować przed ostatecznym rozpadem.

Ironia tej sytuacji polega na tym, że macronizm kończy swoją historię dokładnie tak samo jak formacje polityczne, które miał unicestwić: wojną wodzów.

Właśnie dlatego pytanie o to, kto przejmie wyborców Emmanuela Macrona, staje się jednym z centralnych pytań całego cyklu wyborczego. Od odpowiedzi na nie może zależeć zarówno wynik wyborów, jak i przyszły kierunek polityczny Francji w następnych dekadach.

Arkadiusz Jordan
Paryż