Édouard PHILIPPE i powrót Francji poważnej

Współczesna Francja coraz bardziej przypomina kraj rozdarty między gniewem a zmęczeniem. Z jednej strony rosną społeczne emocje, radykalizacja debaty publicznej oraz poczucie utraty kontroli nad państwem. Z drugiej coraz większa część społeczeństwa zaczyna tęsknić za spokojem, stabilnością i polityczną powagą. To właśnie w tej przestrzeni rośnie dziś znaczenie Édouarda Philippe’a.

.Były premier Emmanuela Macrona coraz częściej przedstawiany jest jako jeden z najpoważniejszych kandydatów wyborów prezydenckich we Francji w 2027 r. Nie dlatego, że budzi największe emocje. Przeciwnie — jego siła polega właśnie na tym, że w epoce politycznego chaosu Philippe zaczął symbolizować powrót państwa przewidywalnego, spokojnego i zdolnego do utrzymywania republikańskiej ciągłości.

To niezwykle ważna zmiana polityczna. Francja przez lata fascynowała się politykami gwałtownych przełomów, wielkich emocji i historycznych starć. Dziś jednak coraz większa część społeczeństwa wydaje się zmęczona permanentnym kryzysem. Philippe coraz bardziej korzysta właśnie na tym zmęczeniu.

Édouard Philippe jako przeciwieństwo chaosu

Édouard Philippe bardzo różni się od większości głównych postaci współczesnej francuskiej polityki. Nie buduje swojej pozycji na radykalnych hasłach ani na politycznej teatralności. Nie przypomina ani rewolucyjnego Macrona z 2017 r., ani emocjonalnej prawicy tożsamościowej, ani populistycznej lewicy Mélenchona.

Jego styl jest niemal antymedialny. Spokojny, technokratyczny, zdyscyplinowany i bardzo republikański. Właśnie dlatego przez długi czas wydawał się politykiem mniej spektakularnym niż jego konkurenci.

Dziś jednak ten sam styl zaczyna stawać się jego ogromnym atutem. Francuzi coraz częściej nie szukają już bowiem wyłącznie politycznej ekscytacji. Coraz większa część społeczeństwa zaczyna szukać poczucia stabilności państwa i przewidywalności instytucji.

To właśnie dlatego Édouard Philippe coraz bardziej wyrasta na jednego z najgroźniejszych kandydatów centrum republikańskiego.

Koniec epoki Macrona

Édouard Philippe bardzo dobrze rozumie również, że epoka Emmanuela Macrona dobiega końca. Macron w 2017 r. symbolizował polityczne zerwanie ze starym systemem partyjnym. Był kandydatem rewolucji centrum, nowoczesności europejskiej i liberalnej transformacji Francji.

Dziś jednak społeczeństwo francuskie jest znacznie bardziej zmęczone niż dziewięć lat temu.

Siedem lat prezydentury Macrona ujawniło skalę napięć społecznych, kryzysu asymilacji, przemocy miejskiej oraz utraty zaufania do elit republikańskich.

Philippe próbuje więc przedstawiać siebie nie jako kontynuatora rewolucji Macrona, lecz jako polityka odbudowy republikańskiej równowagi po okresie wielkiego politycznego przesilenia.

To bardzo inteligentna strategia. Coraz więcej Francuzów ma bowiem poczucie, że kraj potrzebuje dziś nie kolejnej rewolucji politycznej, lecz powrotu państwa zdolnego do spokojnego zarządzania kryzysem.

Philippe i nostalgia za państwem poważnym

Ogromnym atutem Édouarda Philippe’a jest również jego republikański styl. Philippe bardzo świadomie odwołuje się do tradycji Francji poważnej, administracyjnej i instytucjonalnej.

W jego wizerunku niezwykle silnie obecna jest nostalgia za państwem kompetentnym i przewidywalnym. To właśnie dlatego część komentatorów zaczyna widzieć w nim polityka zdolnego odbudować autorytet republikańskiego centrum.

W epoce polityki permanentnych emocji Philippe coraz bardziej przypomina polityka dawnej szkoły państwowej: człowieka instytucji, procedur i republikańskiej ciągłości. To może okazać się ogromną przewagą w wyborach 2027.

Jordan Bardella i presja nowej prawicy

Największym problemem Philippe’a pozostaje jednak wzrost narodowej prawicy. Jordan Bardella coraz bardziej przestaje być wyłącznie politykiem protestu. Dla ogromnej części społeczeństwa staje się symbolem końca starego modelu Francji.

Jordan Bardella bardzo skutecznie wykorzystuje społeczne poczucie utraty kontroli nad państwem, granicami i bezpieczeństwem. W rezultacie centrum republikańskie znalazło się pod ogromną presją.

Édouard Philippe rozumie, że nie może odpowiadać na tę presję wyłącznie językiem liberalnego optymizmu. Coraz częściej również on mówi o autorytecie państwa, bezpieczeństwie i potrzebie odbudowy wspólnej kultury republikańskiej.

To bardzo ważny sygnał polityczny. Oznacza bowiem, że nawet centrum republikańskie zaczyna przesuwać się w stronę bardziej konserwatywnego języka państwa i porządku.

Kryzys elit i społeczne zmęczenie

Profesor Chantal Delsol wielokrotnie pisała na łamach „Wszystko co Najważniejsze” o kryzysie elit Zachodu oraz o rosnącym poczuciu wykorzenienia współczesnych społeczeństw.

Jej diagnoza bardzo dobrze tłumaczy również fenomen Philippe’a. Coraz większa część społeczeństwa zaczyna bowiem odczuwać zmęczenie permanentnym konfliktem politycznym. W rezultacie rośnie zapotrzebowanie na polityków bardziej spokojnych, bardziej instytucjonalnych i bardziej przewidywalnych.

Édouard Philippe bardzo dobrze wpisuje się w tę potrzebę. Jednocześnie jednak pozostaje pytanie, czy spokojny republikanizm wystarczy w epoce gwałtownych emocji społecznych.

Édouard Philippe i Francja prowincji

Bardzo ważnym elementem strategii Philippe’a jest również jego próba odbudowy relacji z Francją prowincjonalną. Kryzys żółtych kamizelek pokazał bowiem bardzo wyraźnie, że ogromna część społeczeństwa czuje się opuszczona przez metropolitalne elity republikańskie.

Édouard Philippe stara się przedstawiać siebie jako polityka zdolnego odbudować jedność kraju bez pogłębiania wojny kulturowej. To odróżnia go zarówno od radykalnej lewicy Jean-Luka Mélenchona, jak i od bardziej tożsamościowej prawicy.

Pytanie brzmi jednak, czy Francja nadal chce kompromisu i umiarkowania. Coraz częściej wydaje się bowiem, że społeczeństwo przesuwa się w stronę znacznie bardziej emocjonalnych odpowiedzi politycznych.

Édouard Philippe jako kandydat schyłku epoki

Paradoks Édouarda Philippe’a polega na tym, że jego siłą jest dziś właśnie brak rewolucyjności. W epoce politycznego przesilenia zaczyna symbolizować coś, czego coraz bardziej brakuje współczesnej Francji: stabilność.

To bardzo interesujące zjawisko. Philippe nie próbuje przedstawiać siebie jako polityka nowego świata. Coraz bardziej przypomina raczej ostatniego przedstawiciela dawnej republikańskiej powagi państwa.

Właśnie dlatego jego kandydatura może okazać się znacznie silniejsza, niż wydaje się wielu komentatorom.

Wybory 2027 i pytanie o przyszłość centrum

Najważniejsze pytanie wyborów prezydenckich we Francji w 2027 r. nie dotyczy już wyłącznie tego, kto wygra. Znacznie ważniejsze staje się pytanie, czy republikańskie centrum nadal posiada zdolność reprezentowania większości społeczeństwa.

Édouard Philippe może stać się ostatnią wielką próbą odbudowy Francji umiarkowanej, instytucjonalnej i republikańskiej. Jeśli przegra, może okazać się, że Francja definitywnie weszła w nową epokę polityczną, w której dominować będą już nie politycy kompromisu, lecz politycy wielkich emocji i cywilizacyjnych starć.

To właśnie dlatego kandydatura Philippe’a będzie jednym z najważniejszych testów przyszłości całej V Republiki.

Arkadiusz Jordan
Paryż