Jordan BARDELLA i koniec starej Francji

Jeszcze kilka lat temu wydawało się niemożliwe, aby młody polityk wywodzący się z narodowej prawicy mógł stać się symbolem przyszłości Francji. Front Narodowy Jean-Marie Le Pena przez dekady pozostawał dla ogromnej części francuskich elit politycznym marginesem, symbolem protestu, gniewu i społecznego wykluczenia. Dziś jednak sytuacja wygląda inaczej. Jordan Bardella przestał być wyłącznie politykiem jednej partii. Coraz bardziej staje się symbolem głębokiej przemiany całej Francji.

.Wybór prezydenta Francji w 2027 r. może stać się momentem historycznym właśnie dlatego, że po raz pierwszy od wielu dekad kandydat narodowej prawicy nie będzie przedstawiany wyłącznie jako zagrożenie dla Republiki. Coraz większa część społeczeństwa widzi w Bardelli odpowiedź na kryzys starego modelu Francji, kryzys elit republikańskich oraz kryzys państwa, które utraciło dawną zdolność integrowania społeczeństwa wokół wspólnego projektu narodowego.

To właśnie dlatego Jordan Bardella budzi dziś tak ogromne emocje. Dla jednych jest symbolem końca Francji liberalnej, europejskiej i postnarodowej. Dla innych staje się symbolem odzyskiwania państwa, granic, autorytetu i ciągłości narodowej. Niezależnie jednak od ocen jedno wydaje się pewne: Bardella nie jest już politycznym epizodem. Coraz bardziej przypomina polityczny znak końca pewnej epoki.

Jordan Bardella jako dziecko nowej Francji

Jordan Bardella jest politykiem niezwykle symbolicznym również dlatego, że sam uosabia przemianę współczesnej Francji. Nie pochodzi z wielkich elit republikańskich. Nie jest produktem klasycznych francuskich szkół administracyjnych. Nie przypomina dawnych przywódców V Republiki wychowanych w świecie tradycyjnych elit państwowych.

To właśnie odróżnia go od polityków starego centrum republikańskiego. Bardella jest dzieckiem Francji peryferyjnej, Francji społecznego gniewu, Francji klas średnich i niższych, które coraz częściej mają poczucie utraty kontroli nad własnym krajem.

Jego sukces pokazuje jednocześnie ogromną zmianę społeczną. Dawna Francja elit politycznych, medialnych i intelektualnych coraz słabiej kontroluje emocje społeczne. Coraz większa część społeczeństwa przestaje wierzyć, że tradycyjne centrum republikańskie jest zdolne odpowiedzieć na kryzys bezpieczeństwa, migracji, asymilacji i rozpadu wspólnej kultury narodowej.

To właśnie dlatego Bardella coraz częściej przestaje być postrzegany wyłącznie jako polityk prawicy narodowej. Coraz częściej staje się politykiem zmiany cywilizacyjnej.

Koniec Francji Macrona

Jordan Bardella wyrósł politycznie na kryzysie epoki Emmanuela Macrona. Macron miał odbudować centrum republikańskie, zatrzymać rozpad tradycyjnych partii i stworzyć nowoczesną Francję liberalną, europejską i technokratyczną. Tymczasem jego prezydentura bardzo mocno ujawniła skalę społecznego pęknięcia kraju.

Francja Macrona stała się dla wielu obywateli symbolem państwa coraz bardziej odległego od codziennego doświadczenia zwykłych ludzi. Wielkie metropolie zaczęły coraz bardziej oddzielać się od prowincji. Elity republikańskie coraz słabiej rozumiały społeczne poczucie wykorzenienia, chaosu i utraty ciągłości narodowej.

Ruch żółtych kamizelek był momentem przełomowym właśnie dlatego, że po raz pierwszy od dawna ogromna część społeczeństwa otwarcie zakwestionowała model Francji reprezentowany przez centrum liberalne.

To właśnie na tym tle wyrósł Bardella. Nie jako klasyczny polityk protestu, lecz jako polityk, który bardzo dobrze zrozumiał, że Francja zaczyna szukać nowej definicji państwa i nowej definicji własnej tożsamości.

Bardella i kryzys asymilacji

Jednym z najważniejszych powodów wzrostu popularności Bardelli pozostaje kryzys asymilacji. Coraz większa część francuskiego społeczeństwa uważa dziś, że Republika utraciła dawną zdolność integrowania kolejnych pokoleń wokół wspólnej kultury politycznej.

Michèle Tribalat ostrzegała we „Wszystko co Najważniejsze”, że Francja popełniła błąd, uznając asymilację za proces automatyczny.

Były szef francuskiego wywiadu Pierre Brochand pisał z kolei o pół wieku błędów francuskiej polityki migracyjnej oraz o rosnącym poczuciu utraty kontroli nad państwem.

Bardella bardzo skutecznie wykorzystuje te społeczne lęki. Nie przedstawia ich jednak wyłącznie jako problemu migracji. Znacznie częściej mówi o kryzysie państwa republikańskiego, które utraciło zdolność narzucania wspólnych zasad życia publicznego.

To właśnie dlatego jego przekaz okazuje się tak skuteczny politycznie. Dla wielu wyborców Bardella nie jest kandydatem gniewu. Jest kandydatem odzyskiwania kontroli nad Francją.

Jordan Bardella i nowa estetyka prawicy

Ogromne znaczenie ma również sam styl polityczny Bardelli. Francuska narodowa prawica przez dziesięciolecia była kojarzona z brutalnością polityczną, ostrym konfliktem i radykalnym językiem. Bardella świadomie buduje zupełnie inny wizerunek.

Jest spokojniejszy, bardziej medialny, bardziej nowoczesny i bardziej zdyscyplinowany niż dawni liderzy narodowej prawicy. Nie próbuje przedstawiać siebie jako politycznego rewolucjonisty. Przeciwnie — coraz częściej przedstawia się jako polityk zdolny przywrócić normalność, porządek i stabilność państwa.

To niezwykle ważna zmiana strategiczna. Bardella bardzo dobrze rozumie, że współczesna Francja nie szuka już politycznej wojny domowej. Coraz częściej szuka poczucia bezpieczeństwa i ciągłości.

Właśnie dlatego jego popularność wykracza daleko poza tradycyjny elektorat narodowej prawicy.

Éric Zemmour i przesunięcie całej debaty

Ogromną rolę w politycznym wzroście Bardelli odegrał również Éric Zemmour. Nawet jeśli sam Zemmour nie stał się dominującym liderem prawicy, bardzo mocno przesunął całą debatę publiczną wokół tematów tożsamości, asymilacji i państwa narodowego.

W jednym z tekstów we „Wszystko co Najważniejsze” Éric Zemmour pisał o „upadku i powrocie do korzeni”, przekonując, że „Francja nie powiedziała ostatniego słowa”.

To właśnie ten język odzyskiwania ciągłości narodowej stworzył przestrzeń polityczną, w której Bardella może dziś występować jako bardziej umiarkowana i bardziej „prezydencka” wersja nowej francuskiej prawicy.

Francja prowincji kontra Francja metropolii

Bardella bardzo dobrze rozumie również jedno z najważniejszych współczesnych pęknięć Francji: konflikt między metropoliami a prowincją.

Paul Melun pisał na WszystkocoNajwazniejsze.pl o „społecznej pogardzie dla Francji peryferyjnej”, która trwale podzieliła kraj.

To właśnie w tej Francji prowincjonalnej Bardella zdobywa dziś największe poparcie. Dla wielu mieszkańców mniejszych miast i regionów staje się symbolem buntu przeciwko elitom metropolitalnym oraz przeciwko modelowi globalizacji, który ich zdaniem przyniósł osłabienie wspólnoty narodowej.

Bardella coraz bardziej przypomina więc polityczny produkt nowej geografii Francji: kraju podzielonego między globalne metropolie i społeczeństwo coraz bardziej nieufne wobec elit centrum.

Prof. Chantal Delsol i kryzys starego świata

Prof. Chantal Delsol wielokrotnie ostrzegała, że współczesna Francja przeżywa kryzys elit oraz kryzys dawnego modelu cywilizacyjnego Zachodu.

W jej diagnozie dawne elity republikańskie utraciły zdolność rozumienia społeczeństwa oraz przekonanie o własnej historycznej misji. To właśnie dlatego coraz większa część społeczeństwa zaczyna szukać nowych form politycznej reprezentacji.

Bardella staje się beneficjentem tego kryzysu nie dlatego, że proponuje rewolucję. Jego siła polega raczej na tym, że potrafi przedstawiać siebie jako symbol końca starego świata politycznego.

Wybory 2027 jako moment przełomu

Wybory prezydenckie we Francji w 2027 r. mogą okazać się momentem historycznym właśnie dlatego, że po raz pierwszy od dekad kandydat narodowej prawicy może zostać potraktowany przez ogromną część społeczeństwa nie jako polityczny margines, lecz jako potencjalny nowy środek ciężkości Republiki.

To właśnie byłaby największa zmiana polityczna współczesnej Francji.

Jordan Bardella coraz bardziej przypomina bowiem nie tyle polityka jednej partii, ile symbol końca starej Francji: Francji elit technokratycznych, Francji pewnej siebie globalizacji i Francji przekonanej, że Republika automatycznie zachowa swoją kulturową ciągłość.

Francuzi coraz wyraźniej zaczynają rozumieć, że wybory 2027 mogą nie być zwykłą zmianą prezydenta. Mogą być początkiem zupełnie nowej epoki politycznej.

Arkadiusz Jordan
Paryż