Gabriel ATTAL i walka o ostatnie pokolenie Macrona

Gabriel Attal jest jednym z najbardziej symbolicznych polityków współczesnej Francji. Nie tylko dlatego, że został najmłodszym premierem V Republiki. Znacznie ważniejsze jest to, że coraz bardziej zaczyna uosabiać ostatnią próbę uratowania politycznego świata stworzonego przez Emmanuela Macrona.

.Wybory prezydenckie we Francji w 2027 r. mogą bowiem okazać się momentem brutalnego rozliczenia całej epoki macronizmu. Coraz więcej Francuzów uważa dziś, że projekt centrum liberalnego nie zdołał zatrzymać rozpadu wspólnej kultury republikańskiej, kryzysu autorytetu państwa oraz wzrostu społecznego gniewu. Właśnie dlatego Gabriel Attal znalazł się w niezwykle trudnej sytuacji politycznej. Musi jednocześnie bronić dziedzictwa Macrona i próbować przekonać społeczeństwo, że reprezentuje coś nowego.

To bardzo trudne zadanie. Attal coraz bardziej przypomina bowiem polityka stojącego na granicy dwóch Francji: kończącej się Francji liberalnego centrum oraz rodzącej się Francji politycznej radykalizacji.

Gabriel Attal jako dziecko macronizmu

Gabriel Attal jest politykiem, który praktycznie całe swoje znaczenie polityczne zawdzięcza epoce Macrona. To właśnie Emmanuel Macron stworzył nowe pokolenie polityków centrum republikańskiego: młodych, medialnych, europejskich i bardzo nowoczesnych kulturowo.

Attal był jednym z najbardziej spektakularnych przykładów tej politycznej transformacji. Bardzo szybko stał się symbolem nowego stylu francuskiej polityki: szybkiej komunikacji medialnej, politycznej elastyczności i bardzo silnej obecności w przestrzeni publicznej.

Jego błyskawiczna kariera miała pokazywać, że Francja wchodzi w nową epokę polityczną, w której dawne podziały prawica–lewica tracą znaczenie. Problem polega jednak na tym, że społeczeństwo francuskie zaczęło przesuwać się dokładnie w przeciwnym kierunku.

Koniec iluzji społeczeństwa postideologicznego

Macronizm bardzo długo wierzył, że Francuzi są zmęczeni wielkimi konfliktami ideologicznymi i chcą przede wszystkim sprawnego państwa, nowoczesnej gospodarki i liberalnej modernizacji.

Dziś jednak coraz wyraźniej widać, że społeczeństwo francuskie ponownie zaczyna myśleć kategoriami tożsamości, bezpieczeństwa i cywilizacyjnego konfliktu.

To właśnie dlatego Gabriel Attal znajduje się w niezwykle trudnym położeniu. Reprezentuje bowiem polityczny świat, który coraz bardziej traci zdolność definiowania emocji społecznych.

Francja nie przypomina dziś kraju spokojnego liberalnego centrum. Coraz bardziej przypomina społeczeństwo przeżywające kryzys własnej tożsamości i własnej przyszłości historycznej.

Attal i próba odzyskania autorytetu państwa

Gabriel Attal bardzo dobrze rozumie tę przemianę. W ostatnich latach coraz częściej próbował przesuwać własny język polityczny w stronę autorytetu państwa, porządku republikańskiego i bezpieczeństwa.

Attal rozumie bowiem, że kryzys Francji coraz częściej postrzegany jest jako kryzys państwa republikańskiego. Problem polega jednak na tym, że znaczna część społeczeństwa uważa właśnie obóz Macrona za współodpowiedzialny za osłabienie autorytetu Republiki.

To ogromny paradoks polityczny. Attal próbuje dziś bronić państwa republikańskiego przed kryzysem, który dla wielu wyborców został ujawniony właśnie przez epokę Macrona.

Program wyborczy Gabriela Attala. Cztery priorytety

Gabriel Attal przedstawił cztery główne priorytety swojej kampanii: szkołę, płace, granice oraz sztuczną inteligencję. Były premier uważa, że właśnie od sukcesu w tych czterech obszarach zależy możliwość ponownego uczynienia Francji „pierwszą potęgą europejską”.

W obszarze edukacji Gabriel Attal zapowiada podniesienie poziomu nauczania, przywrócenie autorytetu nauczycieli oraz wprowadzenie sztucznej inteligencji do programów szkolnych już od najwcześniejszych etapów nauki. Drugim filarem mają być płace i zmniejszenie różnicy między wynagrodzeniem brutto a netto poprzez reformy społeczne i rynku pracy.

Trzecim priorytetem są granice oraz polityka migracyjna oparta na „preferencji pracy”, natomiast czwartym – rozwój sztucznej inteligencji i szeroki program szkoleniowy obejmujący miliony pracowników. Gabriel Attal podkreśla również, że chce prowadzić kampanię opartą na „przywracaniu nadziei”, a nie na narracji kryzysu i upadku.

Jordan Bardella i presja nowej Francji

Największym zagrożeniem dla Gabriela Attala pozostaje Jordan Bardella. Bardella coraz bardziej przestaje być postrzegany wyłącznie jako polityk narodowej prawicy. Dla ogromnej części społeczeństwa staje się symbolem końca starego modelu Francji.

To właśnie tutaj znajduje się największy problem Attala. Bardella reprezentuje emocję historycznej zmiany. Attal natomiast coraz częściej kojarzony jest z próbą ratowania istniejącego systemu.

W epoce gwałtownego społecznego przesilenia politycy centrum bardzo często przegrywają właśnie dlatego, że społeczeństwo przestaje wierzyć w możliwość spokojnej reformy istniejącego porządku.

Attal i wojna pokoleń

Gabriel Attal jest również symbolem wojny pokoleń we współczesnej Francji. Macronizm próbował stworzyć nowe elity polityczne młodego pokolenia: europejskie, progresywne i globalne kulturowo.

Problem polega jednak na tym, że coraz większa część młodych Francuzów zaczyna przesuwać się politycznie w zupełnie innych kierunkach.

Część młodzieży radykalizuje się na lewo wokół ruchów ekologicznych i antykapitalistycznych. Inna część przesuwa się w stronę polityki tożsamościowej i narodowej.

Attal coraz bardziej przypomina więc polityka pokolenia, które próbowało zatrzymać radykalizację Francji poprzez liberalne centrum, ale coraz wyraźniej traci wpływ na emocje społeczne młodych wyborców.

Prof. Chantal Delsol i kryzys elit republikańskich

Prof Chantal Delsol wielokrotnie pisała na „Wszystko co Najważniejsze” o kryzysie elit Zachodu oraz o rosnącym poczuciu wykorzenienia współczesnych społeczeństw.

Jej diagnoza bardzo dobrze tłumaczy również problem Gabriela Attala. Macronizm przez lata próbował przedstawiać siebie jako nowoczesną elitę zdolną odbudować Francję po kryzysie dawnych partii republikańskich. Tymczasem coraz większa część społeczeństwa zaczęła postrzegać te elity jako oderwane od codziennego doświadczenia zwykłych obywateli.

To właśnie dlatego Attal coraz częściej musi walczyć nie tylko o poparcie polityczne, ale także o samą wiarygodność republikańskiego centrum.

Attal między Macronem a Philippe’em

Gabriel Attal znalazł się dziś również w cieniu Édouarda Philippe’a. Philippe coraz bardziej przedstawiany jest jako spokojna i poważna alternatywa dla epoki politycznych emocji.

Attal jest natomiast znacznie bardziej kojarzony z politycznym stylem Macrona: szybkim, medialnym i bardzo mocno związanym z logiką komunikacji nowoczesnej polityki.

To może okazać się ogromnym problemem. Coraz więcej Francuzów wydaje się bowiem zmęczonych permanentnym napięciem i polityką nieustannego kryzysu medialnego.

Gabriel Attal i ostatnia szansa centrum

Najważniejsze pytanie dotyczące Gabriela Attala brzmi dziś następująco: czy jest on w stanie przekształcić się z polityka epoki Macrona w polityka nowej epoki Republiki.

To będzie niezwykle trudne. Francja coraz bardziej przesuwa się bowiem w stronę polityki emocji, tożsamości i konfliktów cywilizacyjnych. W takim świecie liberalne centrum bardzo często traci zdolność organizowania większości społecznej.

Attal może jednak nadal odegrać ogromną rolę polityczną. Reprezentuje bowiem ostatnie pokolenie polityków wierzących, że Francję można jeszcze utrzymać wokół republikańskiego centrum, bez wejścia w logikę wielkiej wojny kulturowej.

Wybory 2027 jako test przyszłości macronizmu

Wybory prezydenckie we Francji w 2027 r. będą również referendum nad całym projektem politycznym Emmanuela Macrona. Gabriel Attal może stać się głównym spadkobiercą tego świata politycznego.

Jeśli odniesie sukces, będzie to oznaczało, że republikańskie centrum nadal posiada zdolność przetrwania mimo kryzysów ostatnich lat. Jeśli przegra, może okazać się, że epoka macronizmu była jedynie krótkim momentem przejściowym między dawną Francją centrum a nową Francją wielkiej politycznej polaryzacji.

To właśnie dlatego Gabriel Attal staje się dziś jednym z najważniejszych symboli walki o przyszłość całego republikańskiego centrum.

Arkadiusz Jordan
Paryż