Czy młodzi Francuzi zmieniają wybory prezydenckie 2027?

Wybory prezydenckie we Francji 2027 nie będą tylko pojedynkiem kandydatów o Pałac Elizejski. Coraz wyraźniej stają się także starciem pokoleń, stylów życia i odmiennych doświadczeń politycznych. Po podziale między Paryżem i prowincją kolejną wielką linią pęknięcia jest wiek wyborców.

Wybory prezydenckie we Francji 2027 będą także starciem pokoleń

Młodzi Francuzi nie są już tylko dodatkiem do wielkiej polityki. Stają się jedną z grup, które mogą zmienić język kampanii, rytm debaty publicznej i układ sił między lewicą, centrum a prawicą. Widać to było już w wyborach prezydenckich 2022 roku, gdy w grupie 18–24 lata najwięcej głosów zdobył Jean-Luc Mélenchon — 34 proc., przed Emmanuelem Macronem z wynikiem 25 proc. i Marine Le Pen z wynikiem 17 proc. 

To ważna informacja dla całego cyklu 2027. Jeśli starsi wyborcy częściej szukają stabilności, państwa i przewidywalności, młodzi częściej reagują na emocje, konflikt, autentyczność i poczucie zerwania z dotychczasowym porządkiem. Dlatego pytanie o młodych Francuzów jest w istocie pytaniem o to, czy nadchodzące wybory prezydenckie będą ostatnią kampanią starej Francji, czy pierwszą kampanią nowej.

Młodzi Francuzi szukają polityki poza dawnymi partiami

Francuska polityka przez dekady opierała się na wielkich partiach, rozpoznawalnych liderach i stabilnym podziale na prawicę oraz lewicę. Ten układ zaczął się rozpadać. Eryk Mistewicz, analizując wybory prezydenckie 2022 roku, zwracał uwagę, że na 12 kandydatów w pierwszej turze aż 10 reprezentowało różnego rodzaju „partie wkurzonych”, od skrajnej lewicy po skrajną prawicę. W głosach wyborczych dawało to — jak oceniał — około 65–70 proc. głosów „wkurzonych”. 

To właśnie w takim klimacie politycznym dorasta młode pokolenie wyborców. Nie pamięta ono dawnej siły Partii Socjalistycznej i gaullistowskiej prawicy jako realnych organizatorów życia politycznego. Widzi raczej Francję po Macronie: bardziej spolaryzowaną, bardziej nieufną, bardziej emocjonalną.

Mistewicz zauważał też, że dawny układ dwóch wielkich partii — socjalistów oraz postgaullistowskiej prawicy — praktycznie się załamał. Valérie Pécresse uzyskała w 2022 roku 4,7 proc., a Anne Hidalgo, kandydatka Partii Socjalistycznej, 1,7 proc. W ich miejsce weszły ugrupowania „mniej ideowe”, ale silniej oddziałujące emocjonalnie i populistycznie. 

Dla młodych wyborców to nie jest kryzys systemu, który znali. To jest system, w którym weszli w dorosłość. I w takich warunkach zbliżają się do wyborów prezydenckich 2027.

Mélenchon i Bardella rozumieją emocje młodych lepiej niż dawne centrum

Jean-Luc Mélenchon pozostaje jedną z najważniejszych postaci politycznych dla młodych wyborców lewicy. Jego siła nie polega wyłącznie na programie. Polega także na zdolności nadania języka gniewowi, poczuciu niesprawiedliwości i przekonaniu, że dotychczasowy system nie daje młodym realnego wpływu.

Z drugiej strony Jordan Bardella reprezentuje inny model politycznego przyciągania młodych. Nie jest politykiem starej prawicy, ale twarzą prawicy nowej generacji. W analizie Pierre’a Vermerena opublikowanej na „Wszystko co Najważniejsze” pada diagnoza, że we Francji „władzę przejmuje nowe pokolenie”, a zmiany po sukcesach Zjednoczenia Narodowego są nie tylko polityczne, lecz także pokoleniowe. 

To jest klucz do 2027 roku. Młodzi Francuzi nie muszą przesuwać się w jednym kierunku. Część może mobilizować Mélenchon i radykalna lewica. Część może przyciągać Bardella i Zjednoczenie Narodowe. Część może pozostać w wielkich miastach przy progresywnych blokach lewicowych. Część może nie głosować wcale. Ale wszyscy razem zmieniają logikę kampanii.

Polityka przestaje być wyłącznie walką o centrum. Staje się także walką o emocje pokolenia, które nie czuje lojalności wobec dawnych partii.

Młodzi wyborcy są silni w miastach, ale ich siła bywa rozproszona

W tekstach „Wszystko co Najważniejsze” powraca ważna obserwacja: młodzi wyborcy oraz duże miasta częściej skłaniają się ku postawom progresywnym, ale ich wpływ ograniczają niższa frekwencja i rozproszenie głosów między różnymi kandydatami. W analizie elektoratów przed wyborami 2027 wskazywano, że w dużych miastach i wśród młodszych wyborców dominują bardziej progresywne postawy, ale właśnie rozproszenie i frekwencja mogą ograniczać ich znaczenie w pierwszej turze. 

To tłumaczy, dlaczego sama popularność lewicy wśród młodych nie gwarantuje jej wejścia do drugiej tury. W systemie francuskim nie wystarczy mieć silną bazę. Trzeba ją jeszcze skonsolidować, zmobilizować i przełożyć na wynik w konkretnym momencie.

Lewica dobrze rozumie wagę tego elektoratu. W 2025 roku Nathaniel Garstecka na „Wszystko co Najważniejsze” opisał inicjatywę obniżenia wieku wyborczego w wyborach samorządowych do 16 lat. Spośród 33 burmistrzów i prezydentów miast, którzy podpisali apel, 26 pochodziło z lewicy. Autor wskazywał, że nie jest to przypadek: w wyborach prezydenckich 2022 roku 42 proc. osób w wieku 18–24 lat głosowało na kandydata lewicy, wobec 31 proc. w całej populacji. 

Młodzi są więc dla lewicy szansą. Ale są też problemem. Bo ich energia polityczna nie zawsze zamienia się w skuteczną większość wyborczą.

Pokolenie 2027 głosuje w kraju nieufności

Francja wchodzi w kampanię 2027 jako społeczeństwo coraz bardziej podzielone. Jérôme Fourquet opisywał ten proces jako „archipelagizację” kraju: Francję złożoną z grup, które żyją obok siebie jak wyspy, mają odmienne obyczaje, style życia i wizje świata. 

Młodzi wyborcy dorastają właśnie w takim archipelagu. Nie w jednej Francji republikańskiej, ale w wielu Francjach równoległych: metropolitalnej, prowincjonalnej, imigranckiej, katolickiej, laickiej, ludowej, cyfrowej, europejskiej, narodowej. To sprawia, że ich głosowanie jest mniej przewidywalne niż głosowanie starszych generacji.

Nathaniel Garstecka pokazywał na łamach „Wszystko co Najważniejsze”, że we Francji także religia i praktyki religijne silnie różnicują zachowania wyborcze. Regularnie praktykujący katolicy częściej uczestniczą w wyborach: w pierwszej turze prezydenckiej 2022 roku głosowało 86 proc. z nich, wobec 75 proc. ogółu Francuzów; w drugiej turze było to 93 proc. wobec 72 proc. ogółu. 

To ważne także dla młodych. Ich wpływ zależy nie tylko od poglądów, ale od zdolności mobilizacji. Pokolenie młodsze może być głośniejsze w debacie, bardziej obecne w mediach społecznościowych i bardziej radykalne w języku, ale wybory nadal wygrywa się przy urnach.

Wybory 2027 pokażą, czy młodzi są już nowym centrum polityki

Wybory prezydenckie we Francji 2027 mogą pokazać, czy młodzi Francuzi pozostaną tylko ważnym segmentem elektoratu, czy staną się jednym z głównych motorów zmiany politycznej. To oni mogą przesądzić o sile Mélenchona, „normalizacji Bardelli” („normalizacja Jordana Bardelli” to ważny element strategii Rassemblement National przed wyborami 2027, co analizował Nathaniel Garstecka), przyszłości lewicy, słabości centrum i o tym, czy macronizm będzie miał jakikolwiek język zdolny przemówić do nowego pokolenia.

Nie oznacza to, że młodzi Francuzi wybiorą jednego kandydata. Przeciwnie: ich głosy mogą rozłożyć się między radykalną lewicę, nową prawicę, ekologów, centrum i abstencję. Ale już samo to rozproszenie jest znakiem czasu. Dawne partie nie organizują ich wyobraźni. Dawne autorytety nie porządkują ich lojalności. Dawny podział lewica–prawica nie wystarcza do opisania ich politycznego gniewu.

Dlatego wybory prezydenckie we Francji 2027 będą także testem pokoleniowym. Jeśli w poprzednich kampaniach pytano, kto przejmie wyborców centrum, kto zatrzyma prawicę i czy zadziała front republikański, teraz trzeba zapytać również: kto zrozumie młodych Francuzów?

Od tej odpowiedzi może zależeć nie tylko wynik wyborów. Może od niej zależeć język francuskiej polityki na całą następną dekadę.

Arkadiusz Jordan
Paryż