Wybory prezydenckie we Francji rozpoczynają się od walki o sojuszników

Na dziesięć miesięcy przed wyborami prezydenckimi we Francji kampania nie toczy się jeszcze przede wszystkim o głosy wyborców, lecz o ludzi: byłych ministrów, merów, deputowanych, liderów regionalnych i polityczne zaplecze. Jordan Bardella czeka na decyzję sądu w sprawie Marine Le Pen. Édouard Philippe przyciąga część centrum i umiarkowanej prawicy, Gabriel Attal walczy o utrzymanie macronistów, Bruno Retailleau próbuje zatrzymać Les Républicains, Jean-Luc Mélenchon chce podporządkować sobie lewicę, a Raphaël Glucksmann buduje alternatywny biegun socjaldemokratyczny. To pierwsza prawdziwa faza kampanii przed wyborami 2027.

Kto z kim pójdzie do wyborów prezydenckich we Francji 2027?

.We Francji wybory prezydenckie są zawsze czymś więcej niż plebiscytem popularności. Są próbą siły całego obozu politycznego. Kandydat musi zbudować wokół siebie nie tylko przekaz, ale także krąg ludzi, którzy uwierzą, że warto zaryzykować własną pozycję, przejść na jego stronę, poprzeć go publicznie, a później być częścią nowej architektury władzy. Dlatego tak ważna jest obecna faza kampanii. To jeszcze nie jest moment rozstrzygnięcia, ale jest to moment selekcji. Politycy, byli ministrowie, merowie, eurodeputowani, parlamentarzyści, liderzy regionalni i eksperci zaczynają odpowiadać na pytanie, przy kim warto stanąć, zanim zrobią to wyborcy.

Najwyraźniejszym beneficjentem tej fazy jest dziś Édouard Philippe. Były premier i lider Horizons stara się przedstawiać siebie nie jako jednego z wielu kandydatów centrum, ale jako człowieka zdolnego do ponownego złożenia w całość świata, który Emmanuel Macron przez lata jednoczył, a który po zakończeniu jego drugiej kadencji naturalnie zaczyna się rozchodzić. Poparcie Nathalie Kosciusko-Morizet, dawnej minister z kręgu Nicolasa Sarkozy’ego, było w tym sensie czymś więcej niż osobistą deklaracją. Pokazało, że Philippe przyciąga nie tylko część macronistów, lecz również polityków wywodzących się z dawnej umiarkowanej prawicy.

Ten ruch ma znaczenie symboliczne, ponieważ Édouard Philippe nie buduje kampanii wyłącznie jako następca Macrona. Jego ambicją jest stworzenie nowego punktu ciężkości między centrum, liberalną prawicą i częścią Republikanów. Dlatego do jego obozu dołączają politycy o różnych genealogiach: były deputowany Renaissance Quentin Bataillon, przewodniczący departamentu Finistère Maël de Calan, wywodzący się z nurtu juppéistów, a także Marie Guévenoux, była minister ds. terytoriów zamorskich, która została współdyrektorką kampanii Philippe’a. Jej decyzja jest szczególnie wymowna, ponieważ oznacza odejście od Gabriela Attala, czyli lidera własnego obozu politycznego.

W tym właśnie miejscu odsłania się jeden z głównych problemów macronizmu po Macronie. Gabriel Attal ma rozpoznawalność, wiek, energię i medialny format, ale na tym etapie nie ma jeszcze takiej siły przyciągania, jaką zaczyna wykazywać Édouard Philippe. Do obozu Attala dołączył Philippe Moreau Chevrolet, specjalista od komunikacji, ale bilans politycznych wzmocnień pozostaje na razie skromny. To nie przesądza o jego przyszłości, lecz pokazuje, że w wyborach prezydenckich 2027 o pozycji kandydata nie zdecyduje wyłącznie popularność w sondażach ani obecność w mediach. Zdecyduje także to, czy wokół kandydata powstanie przekonanie, że może wygrać i rządzić.

Édouard Philippe i pytanie o nowy blok centrum

Najważniejsze pytanie brzmi więc nie tylko, czy Édouard Philippe wystartuje jako kandydat Horizons, ale czy zdoła stać się kandydatem szerszego obozu. Polityka francuska po 2017 roku była zorganizowana wokół osobistego zwycięstwa Emmanuela Macrona, który rozbił dawny podział na prawicę i lewicę, przejmując część kadr socjalistycznych, centrowych i republikańskich. Dziś ten układ nie może zostać po prostu przedłużony, ponieważ Macron nie może ubiegać się o trzecią kadencję. Każdy kandydat musi więc odpowiedzieć na pytanie, co zostanie po macronizmie.

Philippe odpowiada na nie najspokojniej i najcierpliwiej. Nie próbuje wyglądać jak młodszy Macron. Próbuje wyglądać jak człowiek, który po okresie prezydenckiej dominacji przywróci Francji możliwość rządzenia poprzez szeroki blok polityczny. W tym sensie jego zaplecze nie jest dodatkiem do kampanii. Jest jej treścią.

Jeśli Nathalie Kosciusko-Morizet, Maël de Calan, Marie Guévenoux, Quentin Bataillon i kolejni politycy uznają, że warto wejść do tej konstrukcji wcześniej niż inni, to wysyłają sygnał do aparatu państwa i do umiarkowanych wyborców: Édouard Philippe może być miejscem zbiórki dla tych, którzy nie chcą ani skrajnej prawicy, ani radykalnej lewicy, ani prostego przedłużenia macronizmu.

Jakie szanse ma Bruno Retailleau?

Dlatego tak uważnie na Édouarda Philippe’a patrzy część Les Républicains. Bruno Retailleau wygrał wewnętrzne głosowanie i został oficjalnym kandydatem partii, uzyskując bardzo silny mandat od działaczy. Ale mandat partyjny nie zawsze oznacza pełną kontrolę nad elitami ugrupowania. Jean-François Copé, reprezentujący nurt chiraquiański i niechętny dalszemu przesuwaniu LR na prawo, widzi w Philippie lepszą szansę dla swojego obozu. Laurent Wauquiez, przewodniczący deputowanych LR, pokazując się publicznie u boku byłego premiera, również wysyła sygnał polityczny, nawet jeśli nie musi on jeszcze oznaczać formalnego poparcia.

Bruno Retailleau rozumie zagrożenie. Wie, że jego najtrudniejszym przeciwnikiem nie musi być dziś wyłącznie Jordan Bardella po stronie Zjednoczenia Narodowego ani Gabriel Attal w centrum. Jego problemem może okazać się odpływ umiarkowanej prawicy do Philippe’a. Retailleau chce zbudować prawicę wyraźniejszą ideowo, odporną na kulturową dominację lewicy i zdolną odzyskać wyborców, którzy odpłynęli ku populizmowi. W tym sensie jego spór z własnym obozem jest sporem o to, czym ma być prawica po doświadczeniu Macrona i po latach wzrostu siły Marine Le Pen oraz Jordana Bardelli.

Obecność Boualema Sansala na wielkim spotkaniu Retailleau miałaby w tym układzie szczególne znaczenie. Francusko-algierski pisarz symbolizuje dla części prawicy temat wolności słowa, laickości, tożsamości i odwagi intelektualnej wobec islamizmu. Retailleau potrzebuje takich znaków, ponieważ jego kampania nie może być wyłącznie obroną aparatu LR. Musi stać się opowieścią o tym, że prawica ma własny język, własne idee i własną zdolność do rządzenia. Bez tego część jej elit będzie nadal spoglądać w stronę Philippe’a, a część wyborców w stronę Bardelli.

Lewica także walczy najpierw o własny obóz

Podobny proces zachodzi po lewej stronie, choć przy użyciu innego języka. Jean-Luc Mélenchon nie walczy dziś wyłącznie o wyborców. Walczy o pierwszeństwo wśród sił lewicy. Jego apel do komunistów, ekologów i innych ugrupowań, by przyłączyły się do kampanii Francji Nieujarzmionej, nie jest gestem pojednania bez warunków. Jest próbą narzucenia lewicy logiki podporządkowania się kandydaturze, która już istnieje i która nie chce czekać na długie negocjacje.

Mélenchon wie, że w wyborach prezydenckich rozproszenie lewicy jest dla niego śmiertelnie niebezpieczne. Wie także, że jego kandydatura ma twardy elektorat, ale ma również ograniczenia. Dlatego najpierw musi wygrać walkę o monopol reprezentacji. Jeśli komuniści, ekolodzy, socjaliści i inne środowiska wystawią własnych kandydatów, jego szanse na wejście do drugiej tury słabną. Jeśli jednak uda mu się wymusić przekonanie, że tylko LFI może realnie reprezentować lewicę, wtedy presja na pozostałe partie będzie rosła z każdym miesiącem.

Stéphane Peu, deputowany komunistyczny, który pojawił się przy Mélenchonie po spotkaniu w Saint-Denis, jest w tym sensie sygnałem ważniejszym niż zwykły gest towarzyski. LFI liczy właśnie na takie indywidualne przejścia, na ludzi ideowo bliskich, którzy z czasem uznają, że ich formacje nie mają samodzielnej drogi. Mélenchon nie potrzebuje od razu formalnego poparcia całych partii. Potrzebuje wrażenia, że ruch historii na lewicy przesuwa się ku niemu.

Ale po lewej stronie istnieje również drugi biegun. Raphaël Glucksmann stara się stworzyć alternatywę dla dominacji Mélenchona. Jego pierwszy duży wiec w Docks d’Aubervilliers był właśnie pokazem, że możliwa jest inna lewica: bardziej europejska, socjaldemokratyczna, mniej konfrontacyjna wobec centrum i bardziej akceptowalna dla wyborców, którzy nie chcą poprzeć LFI. Obecność Yannicka Jadota, Carole Delgi, Michaëla Delafosse’a i Marisol Touraine miała znaczenie nie tylko personalne, ale także ideowe. To była próba pokazania, że Glucksmann może stać się kandydatem lewicy rządowej, ekologicznej, samorządowej i posthollandowskiej.

Nazwisko François Hollande’a powraca tu nieprzypadkowo, nawet jeśli nie jako bezpośredni uczestnik tej fazy gry. Marisol Touraine, była minister jego rządu, symbolizuje pamięć o lewicy, która jeszcze niedawno rządziła Francją. Dla Glucksmanna ten kapitał jest potrzebny, ponieważ chce przekonać socjalistów i umiarkowanych wyborców lewicy, że nie muszą wybierać między bezsilnością a podporządkowaniem się Mélenchonowi. Jego problem polega jednak na tym, że sama symbolika pierwszych rzędów nie wystarczy. Musi jeszcze udowodnić, że potrafi zbudować dynamikę większą niż suma poparć ludzi niechętnych LFI.

Kandydaci liczą ludzi, zanim policzą głosy

W tej fazie kampanii każdy gest ma podwójne znaczenie. Kiedy Nathalie Loiseau mówi, że w jednych obozach pytanie brzmi, kiedy ludzie do nich dołączą, a w innych, ilu odejdzie i kiedy, oddaje istotę obecnego momentu. Kampania 2027 roku zaczyna się jako gra o wiarygodność. Kandydat, który przyciąga ludzi, wygląda jak przyszły zwycięzca. Kandydat, od którego odchodzą ludzie, zaczyna wyglądać jak polityczne ryzyko.

Dlatego transfery i deklaracje poparcia nie są dodatkiem do sondaży. One same tworzą sondaż elit. Pokazują, kto wydaje się zdolny do zbudowania większości, kto budzi nadzieję na stanowiska i wpływy, kto może rozdzielić władzę po zwycięstwie. Politycy rzadko przechodzą do kandydata wyłącznie z przekonania ideowego. Często przechodzą tam, gdzie widzą przyszłość. W tym sensie obecna faza kampanii jest brutalna, ale bardzo czytelna. Partie zaczynają tracić monopol nad własnymi ludźmi, ponieważ w wyborach prezydenckich lojalność wobec potencjalnego zwycięzcy może okazać się silniejsza niż lojalność wobec szyldu.

Dla Édouarda Philippe’a jest to szansa. Dla Gabriela Attala ostrzeżenie. Dla Bruno Retailleau próba odporności. Dla Jeana-Luka Mélenchona walka o podporządkowanie lewicy. Dla Raphaëla Glucksmanna test, czy można zbudować alternatywę wobec LFI. Dla Jordana Bardelli sytuacja jest inna. Lider Zjednoczenia Narodowego nie musi dziś uczestniczyć w tym samym wyścigu transferowym z taką intensywnością, ponieważ jego główna siła płynie z masowego poparcia wyborczego i z oczekiwania na rozstrzygnięcie wokół Marine Le Pen. Ale także on będzie obserwował, czy obóz centrum i prawicy zdoła się skonsolidować, czy przeciwnie – pozostanie podzielony.

To właśnie sprawia, że obecny etap kampanii jest tak ważny dla zrozumienia wyborów prezydenckich 2027. Francja nie wybiera jeszcze prezydenta, ale elity polityczne już wybierają swoje miejsce w przyszłym układzie. Jedni chcą znaleźć się przy kandydacie, który może wygrać. Inni chcą wymusić jedność własnego obozu. Jeszcze inni czekają, aż sytuacja stanie się jaśniejsza. Ale im bliżej wyborów, tym większy będzie koszt spóźnienia.

Wybory prezydenckie we Francji 2027 zaczynają się więc nie od wielkiego programu i nie od wielkiej debaty, lecz od pytania prostszego i bardziej bezwzględnego: kto z kim pójdzie. Dopiero później pojawi się pytanie, kto za kim zagłosuje.

Najważniejsze pytania i odpowiedzi

Kiedy odbędą się wybory prezydenckie we Francji w 2027 roku?

Wybory prezydenckie we Francji odbędą się wiosną 2027 roku. Kalendarz wyborów stanowi, że pierwsza tura powinna zostać przeprowadzona pod koniec kwietnia 2027 roku, a druga tura dwa tygodnie później. Będą to pierwsze wybory od 2017 roku, w których nie będzie mógł kandydować urzędujący prezydent Emmanuel Macron, ponieważ konstytucja ogranicza liczbę kolejnych kadencji do dwóch. 

Kto ma dziś największe szanse w sondażach przed wyborami prezydenckimi we Francji 2027?

Najsilniejszą pozycję w większości badań opinii publicznej zachowuje obóz Zjednoczenia Narodowego. W zależności od scenariusza są to przede wszystkim Marine Le Pen lub Jordan Bardella. Wśród kandydatów centrum najwyżej notowany jest Édouard Philippe. Istotną rolę odgrywają również Jean-Luc Mélenchon, Gabriel Attal, Bruno Retailleau i Raphaël Glucksmann. Układ sił może jednak ulec znaczącej zmianie po rozstrzygnięciu sprawy Marine Le Pen. 

Czy Marine Le Pen wystartuje w wyborach prezydenckich 2027?

Nie jest to jeszcze przesądzone. Marine Le Pen odwołała się od wyroku, który pozbawił ją możliwości kandydowania przez pięć lat. Kluczowe rozstrzygnięcie sądu apelacyjnego oczekiwane jest 7 lipca 2026 roku. To właśnie ten wyrok zdecyduje, czy liderka Zjednoczenia Narodowego będzie mogła ubiegać się o urząd prezydenta. 

Czy Jordan Bardella ma szanse wygrać wybory prezydenckie 2027?

Tak. Jeżeli Marine Le Pen nie będzie mogła kandydować, Jordan Bardella jest naturalnym kandydatem Zjednoczenia Narodowego i według wielu analiz pozostaje jednym z głównych faworytów wyborów. Sondaże publikowane od wielu miesięcy pokazują, że kandydat RN ma realne szanse wejścia do drugiej tury, a w niektórych konfiguracjach także zwyciężyć w wyborach prezydenckich. Ostateczny wynik zależeć będzie jednak od układu kandydatów po stronie centrum i prawicy oraz od decyzji dotyczącej Marine Le Pen. 

Kto może wejść do drugiej tury wyborów prezydenckich we Francji 2027?

Najczęściej wymieniani kandydaci zdolni do awansu do drugiej tury to Marine Le Pen lub Jordan Bardella po stronie Zjednoczenia Narodowego oraz Édouard Philippe jako główny reprezentant centrum. W zależności od rozwoju kampanii liczyć mogą się również Jean-Luc Mélenchon, Bruno Retailleau, Gabriel Attal i Raphaël Glucksmann. Ostateczny układ pozostaje jednak otwarty.

Dlaczego poparcie polityków jest ważne przed wyborami prezydenckimi we Francji 2027?

Poparcie polityków, merów, deputowanych i byłych ministrów pokazuje, który kandydat ma zdolność zbudowania większości po wyborach. We Francji prezydent potrzebuje nie tylko popularności, ale także zaplecza politycznego. Poparcie to ważne jest także przed wyborami – w procesie zbierania 500 podpisów.

Kto dziś korzysta najbardziej na politycznych transferach przed wyborami 2027?

Największym beneficjentem tej fazy kampanii jest Édouard Philippe, który przyciąga część centrum, dawnych macronistów i umiarkowaną prawicę.

Jaki problem ma Gabriel Attal przed wyborami prezydenckimi 2027?

Gabriel Attal ma dużą rozpoznawalność, ale na tym etapie jego zaplecze polityczne wydaje się słabsze niż zaplecze Édouarda Philippe’a.

Dlaczego Bruno Retailleau musi bronić jedności Les Républicains?

Bruno Retailleau został kandydatem LR, ale część elit umiarkowanej prawicy patrzy w stronę Édouarda Philippe’a, co może osłabić jego kampanię.

O co walczy Jean-Luc Mélenchon przed wyborami 2027?

Jean-Luc Mélenchon walczy przede wszystkim o dominację na lewicy i o to, by inne ugrupowania nie wystawiły silnych konkurencyjnych kandydatów.

Jaką rolę odgrywa Raphaël Glucksmann?

Raphaël Glucksmann próbuje zbudować socjaldemokratyczną alternatywę wobec Jean-Luka Mélenchona i skupić wokół siebie umiarkowaną lewicę.

Arkadiusz Jordan
Paryż